Dynamorevisie FA

Inleiding

In deze stap-voor-staphandleiding is beschreven hoe je de dynamo van de 2e generatie Libero kan reviseren. Ik heb de lagers, de spanningsregelaar en de gelijkrichter vervangen.

De gelijkrichter en spanningsregelaar kon ik nergens meer krijgen. Ik ben dus op internet gaan zoeken en heb de juiste onderdelen uiteindelijk op Aliexpress gevonden. Dit was de eerste keer dat ik iets via Aliexpress heb besteld.

Het is uiteindelijk niet gelukt om de dynamo weer werkend te krijgen. Wat er nu precies mee aan de hand is is mij niet duidelijk. Drie dynamobedrijfjes hebben hem voor mij getest, met de volgende compleet verschillende resultaten:

    1. Bedrijf 1 zei dat de laadspanning en -stroom veel te hoog waren.
    2. Bedrijf 2 heeft twee draden aan elkaar gesoldeerd en zei dat de dynamo na die reparatie prima was. Ze leverden er een testrapport van een Valeo dynamo bij.
    3. Bedrijf 3 vond het testrapport van bedrijf 2 merkwaardig omdat er niet veel van klopte. De dynamo leverde in de testbank van bedrijf 3 bij 11V 39A, beide waardes zijn veel te laag.

       

  1.  

Als je wilt weten hoe een dynamo werkt dan verwijs ik je graag naar deze website door: MVWautotechniek.

De foto’s schuiven niet automatisch door, gebruik het pijltje om naar de volgende foto te schuiven. Als je op de foto klik wordt de foto groot weergegeven.

Wat heb je nodig?

  • Steeksleutel nummer 10
  • Dopsleutel met dop nummer 10
  • Slagmoersleutel met dop nummer 24 of ringsleutel 24
  • Rubberen of houten hamer
  • Stukken hout
  • Bankschroef, een extra bankschroef is handig
  • Kruiskopschroevendraaier PH2, en/of een slagschroevendraaier
  • 80W soldeerbout
  • Kruipolie
  • Gelijkrichter (deze heb ik gekocht op aliexpress)
  • Spanningsregelaar (deze heb ik gekocht op aliexpress)
  • Nieuwe lagers (Origineel: NSK B17-102DG3 & TNT SC8A37LHI of dezelfde lagers van een ander merk)
  • Schuurpapier korrel 240 en 400
  • Draaibank (optioneel)

Stap 1: koppel de accupolen los!
Doe dit op je eigen risico. Bij het sleutelen aan het elektrische circuit van de bus is enige voorzichtigheid geboden. Koppel bij het loskoppelen van de accu altijd eerst de minpool los en raak in geen geval beide accupolen tegelijkertijd aan.

Zorg allereerst dat zowel de motor als het contactslot uit zijn. Daarna is het belangrijk om de accupolen los te koppelen, anders kan er kortsluiting ontstaat tijdens het verwijderen van de dynamo.

Hoe kerken je de plus- en minpool? De pluspool herken je aan het rode kapje waarmee hij is afgedek, de minpool is niet afgedekt. Vaak staan er ook plus en min icoontjes op de accu zelf. 

Gebruik steeksleutel 10 om eerst de accuklem van de minpool los te draaien. Haal deze accuklem van de accupool en leg deze minkabel vervolgens uit de weg zodat hij de accupolen niet kan raken. Hierna kan je het rode kapje van de pluspool verwijderen, zodat je ook deze accuklem kan losdraaien met steeksleutel 10. Haal de accuklem van de pluspool af en stop ook deze pluskabel uit de weg.

Controleer nog even of de kabels de accupolen niet kunnen raken. Je kan de accu ook volledig uit de bus halen, maar zolang de kabels de accupolen niet kunnen raken is dat niet noodzakelijk.

Vertrouw je het niet, of durf je het niet aan: haal er dan iemand bij die er verstand van heeft of laat het doen.

Accu loskoppelen:
1. EERST de min eraf
2. Daarna de plus

Accu weer aansluiten:
1. EERST de plus aansluiten
2. Daarna de min

De accu zit in de FA onder de bestuurdersstoel. Om bij de accu te komen moet je eerst de twee drukkers waarmee de bekleding aan de stoel vastzit loshalen. Onder de bekleding zitten twee klemmen waar de stoel mee vastzit, haal deze los. Nu kan de stoel naar achteren klappen. Als het goed is kijk je nu naar een stukje bekleding waar een flapje in zit, vouw dit flapje naar de stoel toe. Hieronder zit een zwart plastic deksel die ook weer met een klem vastzit. Haal de klem los en verwijder het zwarte plastic deksel. Nu zie je de accu.

In de KJ zit de accu achterin. Klap de achterste bank weg en vouw de bekleding van de achterbak uit de weg. Je hebt nu als het goed is 3 zwarte luiken: één grote en twee kleine. Het kleine luik linksboven het grote luik kan je loshalen. Onder dit luik zit de accu.

Of het precies klopt wat hier staat weet ik niet, maar zoals het hieronder is beschreven heb ik het altijd begrepen. Als er iets niet klopt, stuur gerust een e-mail.

Elektriciteit moet altijd rond kunnen stromen. Vroeger is afgesproken dat elektriciteit van plus naar min stroomt, maar later kwamen ze erachter dat elektronen (de daadwerkelijke dingen die iets doen) van min naar plus gaan. Dat is wat verwarrend.

Als je naar de accu in de auto kijkt zie je een plus- en minpool. Wat opvalt is dat de min met een kabel op het staal van de auto is aangesloten. Waarom is dat zo?

Zoals hierboven beschreven is stromen de elektronen van min naar plus. Deze elektronen kan je vergelijken met een grote hoeveelheid auto’s, de accu kan je zien als een parkeergarage. De minpool is de uitgang van de parkeergarage waar alle auto’s uit vertrekken. De pluspool is de ingang van de parkeergarage.

Stel dat één koplamp het enige in een auto is dat op elektriciteit loopt. Dan kan je de accu simpel aansluiten: een kabel vanaf de min van de accu naar het lampje en vanaf het lampje weer een kabel naar de plus van de accu. Het lampje gaat dan branden. Het is alsof je met je auto vanuit een parkeergarage over een kleine weg naar een dorp (de koplamp) rijdt en via een andere weg weer terug naar de parkeergarage rijdt. Je kan niet dezelfde route terugrijden, want het is allemaal éénrichtingsverkeer.

In een auto zit alleen niet één koplamp, er zijn veel meer elektrische apparaten. Als je al die apparaten gaat aansluiten zoals het hierboven beschreven lampje krijg je heel veel plus- en minkabels. Dat is niet handig, want het voegt alleen maar extra gewicht toe. Vergelijk het weer met een weg voor de auto, alle auto’s vertrekken vanuit dezelfde parkeergarage en gaan via allemaal binnenweggetjes naar de verschillende kleinere dorpen toe. Als ze weer terug rijden gaan ze ook via allemaal andere kleinere weggetjes terug naar de parkeergarage. Echt snel en efficiënt reizen is dit niet.

Nu komt het: in plaats van al die kleine weggetjes kan je ook één dikke snelweg aanleggen en voor elk dorp een afslag maken. Dit is precies wat er ook in een auto gebeurd: het staal van de auto wordt als snelweg gebruikt. De elektronen ‘vertrekken’ vanuit de min van de accu (de parkeergarage) en gaan via de minkabel naar het staal van de auto (de snelweg). Vervolgens nemen de elektronen de juiste afslag naar de verschillende elektrische onderdelen van de auto. Als je de radio aan hebt staan gaan er elektronen vanaf het staal van de bus naar de radio. Als ze hun werk gedaan hebben gaan ze via kleine weggetjes (pluskabels) die uitmonden in een snelweg (de dikke pluskabel) terug naar de parkeergarage (de accu).
Op deze manier spaar je een gigantische hoeveelheid minkabels uit. Het staal van de auto is er toch al en staal geleidt stroom, dus dat komt mooi uit.

Maar waarom moet je nu eerst de minpool loshalen en dan pas de plus?

Dit heeft te maken het het per ongeluk kortsluiten van de stroomkring. Kortsluiten betekent dat je de plus en de min met elkaar doorverbindt zonder dat er een veel weerstand tussen zit. Er gaat dan een enorm hoge stroom lopen. Hierdoor kunnen kabels doorbranden, met alle gevolgen van dien.
Zoals beschreven ‘vertrekken’ de elektronen (auto’s) vanaf de minpool van de accu (de parkeergarage). Al het staal van de auto (de snelweg) is met de minpool (de parkeergarage) verbonden, eigenlijk wordt de minpool van de accu verspreid over alles wat staal is van een auto (er rijden allemaal auto’s over de snelweg). 
Als je nu de minpool eerst losmaakt, dan kunnen er geen elektronen ‘vertrekken’ (de auto’s blijven dus allemaal in de parkeergarage staan). Als je nu tijdens het losdraaien van de pluspool per ongeluk met de steeksleutel een stuk staal van de bus aanraakt dan gebeurt er niks. Er kunnen immers geen auto’s vanuit het staal van de bus via de steeksleutel naar de pluspool rijden.

Als je eerst de pluspool wilt loshalen en daarna pas de min, dan is het een heel ander verhaal. De min zit nu vast, dus de elektronen (auto’s) ‘vertrekken’ vanuit de minpool naar het staal van de auto. Vervolgens draai je met steeksleutel 10 je pluspool los, maar raak je met die sleutel per ongeluk een stuk staal van de auto aan. Op dit moment sluit je de accu kort. Het staal van de auto is gevuld met elektronen (auto’s), die steeksleutel is van staal en geleidt dus stroom, deze elektronen (auto’s) kunnen nu heel makkelijk naar de pluspool van de accu stromen. En omdat de minpool (de parkeergarage) nog steeds is aangesloten blijft de stroom van elektronen (auto’s) gewoon doorgaan.

 

Door eerst de min los te koppelen verbreek je de verbinding en voorkom je dat er elektronen kunnen gaan stromen als je een plusaansluiting per ongeluk met het staal van de auto verbindt.

 

Stap 2: haal de kabels die aan de dynamo zitten los
De dynamo is met een tweepolige stekker met de ECU (Engine Control Unit, motorcomputer) verbonden. De tweede kabel is de pluskabel die naar de accu gaat. De ECU-stekker haal je los door het omcirkelde palletje in te drukken. Daarna rustig trekken en hem eventueel wat heen en weer bewegen totdat hij eruit is.
Om de pluskabel los te halen heb je een steek- of ringratelsleutel maat 10 nodig. Met de steek- of ringratelsleutel kan je het rubbertje wegdrukken zodat je bij de moer kan komen. Draai die moer eraf en haal de pluskabel los.

Stap 3: haal de spanning van de aandrijfriem
Om de spanning van de aandrijfriem te halen moet je deze spanbout een deels losdraaien. Draai hem niet te los, want dan heb je kans dat de dynamo door z’n gewicht zo in één keer naar beneden scharniert. Als je de spanbout wat los hebt gedraaid zul je zien dat de dynamo met weinig moeite naar beneden is de scharnieren. Druk hem helemaal naar beneden, nu kan je de aandrijfriem van de dynamo afhalen. Deze riem kan je gewoon laten hangen. Als je dit hebt gedaan, kan je de spanbout die je net iets los hebt gedraaid er helemaal uithalen.

Stap 4: draai de bout van ‘het scharnier’ eruit
Deze bout zit helemaal achterin en dient als scharnierpin. Draai hem met een dopsleutel en dop 10 los en haal hem eruit.

Stap 5: verwijder de dynamo
Nu de riem, de spanbout en de scharnierpin zijn verwijderd kan de dynamo uit de bus worden gehaald. Om dit te doen scharnier je de dynamo helemaal omhoog. Door de dynamo nu wat omhoog te trekken en tegelijkertijd rustig heen en weer te bewegen kan je hem van het scharnierbeugeltje afhalen.

Pas op voor je handen, als de dynamo losschiet kan je je vingers stoten tegen de rand van het luikgat.

Stap 6: haal de moer waarmee de poelie vastzit los en verwijder de poelie
Om deze moer eraf te halen heb je ringsleutel 23 en een inbus 10 nodig. Het idee is dat je met de inbus de as vasthoudt en met de ringsleutel dan die moer losdraait.
Ik heb een halve dag geprobeerd om met veel kruipolie, een ringsleutel 23 en een inbus 10 die moer eraf te krijgen, maar dat ging echt niet. Ik ben ermee naar de Subarugarage gereden en zij hebben hem er met een pneumatische slagmoersleutel afgehaald.

Als je over zelf over een elektrische of pneumatische slagmoersleutel beschikt zou ik die gebruiken.

Als de moer los is kan je de poelie eraf schuiven, als dat niet gaat kan je proberen om hem voorzichtig wat los te tikken met een houten of kunststof hamer.

Als je deze poelie er niet afkrijgt kan je niet verder.

Stap 7: haal de voorkant van de dynamo eraf
De poelie is er nu als het goed is af. Om de voorkant van de dynamo eraf te halen moet je de vier lange bouten losdraaien.
Als deze lange bouten los zijn, kan je de dynamo in de bankschroef klemmen, zoals in foto 1 te zien is. Probeer met een stuk hout en een hamer de bovenkant eraf te tikken. Tik geregeld even tegen een andere kant zodat je hem er recht aftikt.
Wees voorzichtig met die hamer en sla niet té hard, want de aluminium voorkant is breekbaar.

Stap 8: haal de rotor eruit
De rotor zit nu nog met één lager in de achterkant van de dynamo vast. Om de rotor eruit te krijgen heb ik eerst de moer waarmee de poelie vastzat weer op de rotoras gedraaid. Door de rotoras in de bankschroef te klemmen kan je de achterkant er weer met dat stuk hout en een hamer aftikken. Vergeet niet wat doeken tussen de as te stoppen, anders beschadigt de as. De rotor kan wat blijven hangen of er moeilijk uitkomen. Dit komt door de koolborstels die even uit hun zelfgeslepen baantje op de commutator moeten schieten en door de achterste lager die enigszins in de behuizing is geklemd.

Let er op dat de stator niet aan z’n koperdraden gaat bungelen. Als deze koperdraden afbreken heb je er een extra probleem bij.

 

Stap 9: soldeer de 4 koperen statordraden los en verwijder de stator
Om de stator eraf te krijgen moet je 4 koperdraden loshalen. Gebruik hiervoor een 80W soldeerbout, er trekt namelijk veel warmte weg in de koperwikkelingen van de stator. Ik ben eerst begonnen met m’n 40W, maar die had niet genoeg vermogen, dus dat ging niet.
Let erop dat je met die soldeerbout niet tegen de koperdraden aankomt. Doe je dit wel, dan kan je de isolatie weg smelten waardoor de draden met elkaar in contact komen, dat is niet de bedoeling.

Stap 10: draad de kruiskoppen los waarmee de gelijkrichter en de spanningsregelaar vastzitten
De stator is er nu af, hierdoor krijg je toegang tot de gelijkrichter en de spanningsregelaar.

De gelijkrichter en de spanningsregelaar zitten met 3 kruiskopbouten vast. Als je ze niet met een schroevendraaier loskrijgt, kan ik het gebruik van een slagschroevendraaier aanbevelen.
Ik was op een zaterdagavond met die kruiskoppen bezig en kreeg ze niet los. Ben er toen speciaal nog even snel voor naar de bouwmarkt gefietst, dat was het dubbel en dwars waard. Een slagschroevendraaier vind ik echt een prachtig stuk gereedschap: de meest vervelende kruiskoppen krijg je los zonder de kop te strippen.

Als deze 3 kruiskopbouten los zijn kan je de gelijkrichter en de spanningsregelaar er als één stuk uithalen. Als dit er niet makkelijk uitkomt zit er misschien een extra moertje op de plusaansluiting, die moet je er dan nog even afdraaien.

Stap 11: verwijder de lagers
De lagers verwijderen vereist een poelietrekker. De achterste lager haal je met een poelietrekker van de rotoras af.
De voorste lager zit achter een vierkant metalen plaat. Deze plaat kan je verwijderen door de vier kruiskoppen die nu nog op de voorkant van de dynamo zitten los te halen. Gebruik ook hier weer een slagschroevendraaier als deze kruiskoppen niet makkelijk losgaan. Let er wel op dat je niet zo op die kruiskoppen gaat slaan, dan heb je kans dat de aluminium voorkant breekt.
Pak een stuk hout dat in de behuizing past en hoog genoeg is zodat de rand van de behuizing van de grond is. De stalen plaat staat nu via het hout direct in contact met de grond. Als je het zonder een stuk hout doet moet de aluminium behuizing de klappen opvangen, met een stuk hout onder de stalen plaat ontlast je de aluminium behuizing.

Als deze kruiskoppen allemaal los zijn kan het stalen plaatje eraf.
Om de voorste lager eruit te halen gebruik je een dop die je vanaf de voorkant op de lager zet. Met een hamer kan je de lager er nu uit slaan, wees nu ook weer voorzichtig, sla niet te hard, de aluminium is breekbaar.

Grote: B17-102DG3 van de firma NSK
Kleine: SC8A37LHI van de firma TNT
Foto’s 4 en 5 geven ook de nummers die op de lagers staan weer.

Stap 12: hamer de plusaansluiting uit zowel de oude als de nieuwe gelijkrichter
Bij de nieuwe gelijkrichter is het isolatieplastic te groot, hierdoor past de nieuwe gelijkrichter niet in de behuizing van de dynamo. We moeten dit stuk plastic vervangen door het oude exemplaar. Om dit stuk plastic los te halen moet de plusaansluiting eruit.

Draai een moer op de plusaansluiting, leg de gelijkrichter ergens op zodat je onder die plusaansluiting wat ruimte hebt en hamer de plus er voorzichtig uit. Zie foto 1. Voer dit voor zowel de oude als de nieuwe gelijkrichter uit.

Als je bij beide gelijkrichters de plus eruit hebt kan je beide isolatieplasticjes eraf halen. Nu kan je ze met elkaar vergelijken, ze zijn verschillend, zie foto 3.

Monteer nu het oude isolatieplasticje op de nieuwe gelijkrichter. De plusaansluiting kan je daarna weer in het gat steken waar je hem zojuist uit hebt gehaald. Om de plusaansluiting weer vast te zetten kan je eerst een sluitring over de plus schuiven, vervolgens draai je er een moer op. Draai deze moer helemaal tegen de koelribben aan en draai hem daarna wat vast, hierdoor trekt de plus zich met die ribbeltjes weer vast in de koelribben. Als je het idee hebt dat hij enigszins vastzit kan je de moer en de sluitring weer verwijderen.

 

Stap 13: schuur de rood omcirkelde contactpunten van de achterkant op
Op deze punten maken de gelijkrichter en de spanningsregelaar contact met de massa. Schuur deze punten met een schuurpapiertje dus goed op voor een goede stroomgeleiding.

 

Stap 14: monteer de nieuwe gelijkrichter
Door het oude isolatielasticje past de gelijkrichter nu in de behuizing. Monteer de gelijkrichter en schroef hem met de lange bout goed vast. Zet ook de plusaansluiting vast met een moer en het originele ronde isolatiedingetje ertussenin. Draai deze lange bout en moer goed vast zodat de gelijkrichter goed contact maakt met de behuizing.
Het is belangrijk dat de gelijkrichter goed contact maakt met de behuizing. Zet je multimeter op de weerstand/Ohm-stand en meet de weerstand tussen de koelribben die ik groen heb omcirkeld en de behuizing. Deze weerstand mag niet hoger zijn dan 1 Ohm, het liefst ergens rond de 0,2 Ohm.

Als de weerstand te hoog kan je twee dingen doen:
– De contactpunten zijn niet goed genoeg geschuurd, schuur ze beter op
– De lange bout en moer zitten te los, draai ze strakker aan.

Stap 15: monteer de spanningsregelaar
De gelijkrichter zit erin, nu kan de spanningsregelaar er ook in.
Ze hem erin en kijk of hij past. Mogelijk moet je één contactpunt wat naar beneden buigen zodat hij beter op de aansluitingen van de gelijkrichter past.

Als hij goed past kan je de afdichting wat invetten. Hoeft niet per se volgens mij, maar ik heb het wel gedaan.

Schroef hem erin met de twee kortere bouten en draai deze goed vast.

Druk dan de koolborstels naar achteren, hou ze vast en steek iets door het gat aan de bovenkant. Het ijzerdraad was op, dus ik heb er even een pompnagel doorheen gestoken. Als het maar lang genoeg is zodat die koolborstels blijven zitten.

Nu is het tijd om te controleren of de stekker van de bus nog past. Nu kan je er namelijk nog iets aan veranderen. Als de dynamo straks helemaal in elkaar zit en de stekker blijkt niet te passen dan moet je hem weer helemaal uit elkaar halen.

 

 

 

Stap 16: soldeer de spanningsregelaar en de gelijkrichter aan elkaar.
De stekker past en alles zit er verder goed uit. Nu kan je de spanningsregelaar en de gelijkrichter aan elkaar solderen. Ik was dit vergeten en heb het nadat ik de stator heb vastgezet nog even gedaan, daarom zie je op de foto’s de stator er al op zitten.

Gebruik goed wat flux en soldeer ze aan elkaar vast.

 

Stap 17: haal de roestige resten van de stator van de aluminium behuizingen af
Als je dit niet doet gaat de stator er straks lastig in.

Pak een platte schroevendraaier en maak daarmee de randen schoon.

 

Stap 18: installeer de stator en soldeer de draden vast
De stator kan je eventueel nog schoonmaken met contactspray en een tandenborstel. De koperdraden zien er dan wel chique uit.

Voordat je de stator installeert kan je de weerstand tussen alle draden meten, die moet overal hetzelfde zijn. Als dat niet het geval is zijn er ergens statordraden beschadigd en maken ze onderling contact. Zelf zou ik dan een nieuwe dynamo kopen.

Door het schoonmaken van die randen in stap 17, schuift de stator als het goed is vrij makkelijk in de behuizing.

Gebruik wat flux en soldeer de koperdraden vast. Zorg ook dat de koperdraden (op de foto de 2e van links) ook goed met elkaar zijn verbonden. Let er weer op dat je met de soldeerbout niet per ongeluk de isolatie van de overige koperdraden af smelt.

Stap 19: schuur of draai de commutator glad
De nieuwe koolborstels doen het beter als het oppervlak waar ze contact mee maken glad is. Daarom is het aan te bevelen om de commutator weer glad te maken. Dit kan je met een draaibank doen, maar niet iedereen heeft een draaibank (ik ook niet). Ik heb de commutator met schuurpapier en twee bankschroeven gladgeschuurd. Of dit echt dé manier is weet ik niet, maar iets beters had ik niet voorhanden en het resultaat vond ik nog best oké.

De lagers die je in stap 11 hebt verwijderd heb je nu weer nodig. Doe het onderstaande niet met je nieuwe lagers.

Druk de kleine lager weer een klein stuk op de rotoras en schuif de grote lager er ook weer op.
Vervolgens heb ik de zuignapbankschroef naast de gewone bankschroef op het werkblad geplakt. Als je geen tweede bankschroef hebt, zou je ook een stuk hout kunnen maken die je op je werkblad kan vastklemmen en die de grote lager vastklemt.
De kleine lager klem je in de gewone bankschroef, de grote in de zuignapbankschroef. De rotor kan nu vrij ronddraaien.
Pak vervolgens een vlak voorwerp (ik heb een vlak stuk hout gebruikt) en span daar schuurpapier korrel 240 strak omheen.
Door met je ene hand het schuurpapier vlak op de commutator te drukken en met je andere hand de rotor steeds een slinger te geven is het mogelijk om de commutator weer glad te krijgen. Het ging mij wel te langzaam, dus op een geven moment heb ik de boormachine er met een laag toerental op gezet.
Van deze hele opstelling heb ik helaas geen foto gemaakt.

Toen het allemaal vrij glad was heb ik het nog even met korrel 400 afgewerkt.

Twee groeven heb ik laten zitten, ik was er al een tijd mee bezig. Die twee groeven voelde je ook nauwelijks meer met je nagel, dus ik vond het glad genoeg.

 

Stap 20: monteer de lagers
Monteer de nieuwe lagers.

De grote lager kan je met een hydraulische pers in de behuizing persen. Met een  bankschroef gaat het ook prima.

Smeer wat dunne olie op de buitenkant van de lager of in de binnenkant van de behuizing. Druk de lager met behulp van twee stukken hout in de behuizing zoals op afbeelding 2 en 3. Gebruik het midden van de bankschroef, daar druk je het meest recht. Op de uiteinden kan hij nog wel eens wat scheef trekken.

De kleine lager voor de rotoras kan je op dezelfde manier monteren. Je bankschroef moet daar wel ver genoeg voor open kunnen. Ik heb de as van wat olie voorzien zodat het wat makkelijker in elkaar schuift. Let erop dat je de lager er zo recht mogelijk op drukt.

Stap 21: monteer de rotor in de dynamo
Breng nu ook weer wat olie op de buitenkant van de kleine lager aan zodat het makkelijk in de behuizing schuift. 
In stap 15 heb je de koolborstels met een voorwerp (in mijn geval een pompnagel) vastgezet. Hierdoor kan je de rotor er makkelijk indrukken zonder dat hij blijft hangen op die koolborstels.

Druk de rotor er met je hand in totdat hij niet verder gaat. Als het goed is moet dit niet al te moeilijk gaan. 

Als hij erin zit kan je het voorwerp waarmee je de koolborstels hebt tegengehouden eruit trekken.

 

Stap 22: monteer het afstandsbusje en de voorkant van de dynamo

Nu de rotor erin zit kan de voorkant erop. Vergeet het afstandsbusje niet.
Ik heb dit busje en de as wat ingevet zodat het niet zo snel gaat roesten.

Als je dat afstandsbusje erop hebt zitten kan de voorkant erop. Let op hoe je die voorkant erop zet. De gaten moeten boven elkaar staan, zie foto’s 3, 4 en 5.

Als de voorkant er goed op zit kan je alles vastzetten door de vier lange bouten vast te draaien. Draai ze, in een kruispatroon, steeds een beetje aan. Hiermee wordt zo recht mogelijk wordt vastgezet.
Er wordt geen aandraaimoment voor deze bouten gegeven, dus draai ze zodanig vast dat je het idee hebt dat ze goed blijven zitten. Draai ze in ieder geval niet té vast, want het is en blijft aluminium, voor je het weet strip je een draad.

Stap 23: zet de poelie er weer op
De poelie kan je er nu weer opzetten.
Als je een slagmoersleutel hebt kan die gebruiken om de moer aan te draaien.

Als je geen slagmoersleutel hebt kan je de moer met een ringsleutel 24 en een inbus nummer 10 aandraaien.

De ringsleutel kan om de moer, de inbus gebruik je om de as tegen te houden. Als je de ring- en inbussleutel erin zet zoals op de foto, dan kan je ze met één of twee handen naar elkaar toe knijpen, met deze methode kan je niet uitschieten.

Volgens het werkplaatshandboek moet je deze moer met 78 – 137 Nm vastdraaien. Een momentsleutel krijg je er wel op, maar je kan de as dan niet meer vasthouden. Het is misschien makkelijker om een inbus en een ringsleutel op de moer te zetten zoals in de foto rechts. Knijp die twee sleutels gewoon zo hard mogelijk naar elkaar toe, dat heb ik ook gedaan en hij zit er nog steeds op. 

Stap 24: zet de dynamo er weer in en sluit de kabels aan
Zet de dynamo er weer in, dat is in de omgekeerde volgorde zoals je hem eruit hebt gehaald.

Zet de pluskabel goed op de dynamo vast en steek de ECU-stekker er ook weer in.

Leg de aandrijfriem om de poelie van de dynamo. Let erop dat de riem ook goed om de krukaspoelie ligt. Span de riem door de dynamo omhoog te trekken en de bout waarmee hij vast blijft zitten vast te draaien. Die riem heeft behoorlijk wat spanning nodig anders slipt hij.

Als alles goed zit kan je de accu weer aansluiten. Sluit eerst de plus op de accu aan en dan pas de min. Zorg ervoor dat ze goed vastzitten.

[OPMERKING]: Het is verstandiger om de dynamo te laten testen bij een dynamorevisiebedrijfje voordat je hem in de bus schroeft. Het zou zonde zijn dat de computer van de bus wordt opgeblazen door het niet goed functioneren van de Chinese onderdelen.

Stap 25: start de bus en controleer de accuspanning
Start de driecilinder en meet met een multimeter de accuspanning. Die zou tussen de 14,40V en de 13,80V moeten zijn.
Klopt het? Gefeliciteerd met je nieuwe dynamo!

Maakt de riem nog een piepend geluid? Dan moet de riem nog strakker.

 
nl_NLNL
en_GBEN nl_NLNL

If Dutch is not your language, you can switch to English with the language switcher below.